Wat is de Partij voor de Dieren?

10 minuten leestijd

© ANP

Wat is de Partij voor de Dieren?

Partijen

Je leest nu

Wat is de Partij voor de Dieren?

    • Deel op

    • Gekopieerd
  • 21
  • 3978
Bekijk de collectie Nederlandse politiek18 verhalen

De grappen waren niet van de lucht toen deze partij werd opgericht. De Partij voor de Dieren (PvdD) spreekt nu eenmaal tot de verbeelding: ménsen die een soort vakbond voor dieren starten. Nederland had wereldwijd de primeur. Inmiddels wordt er een stuk minder meesmuilend gedaan over de PvdD. Hun zichtbaarheid en principiële houding is door de kiezers beloond bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen: zij groeiden van twee naar vijf zetels op 15 maart 2017.

Samengesteld door Leonard Ornstein

Wat heeft het Kabinet-Balkenende I te maken met de Partij voor de Dieren?

Dit kabinet (2002-2003) bestaat nog geen jaar en gaat aan ruzies ten onder. Balkenende I is de centrumrechtse coalitie van CDA, VVD en LPF en wordt gevormd vlak na de moord op LPF-lijsttrekker Pim Fortuyn. Het CDA – veelal gezien als de belangenbehartiger van de agrarische sector omdat een deel van hun kiezers daar vandaan komt – levert de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, en voert een beleid waar bepaald geen stappen worden gezet op het gebied van dierenwelzijn, zoals het verminderen van de intensieve veehouderij of het stimuleren van biologische landbouw. Het maakt drie dierenvrienden boos: Marianne Thieme, Ton Dekker en Lieke Keller. Zij werken bij organisaties die zich beijveren voor dierenwelzijn, Wakker Dier en Bont voor Dieren, en het is voor hen het zetje om tot politieke actie over te gaan.

Op 28 oktober 2002 richten zij wereldwijd een unieke politieke partij op, eentje die uitsluitend opkomt voor de belangen van dieren: de Partij voor de Dieren. Kernpunt van de partij is de overtuiging dat de rechten van dieren verankerd moeten worden in de Grondwet. Het gaat hierbij om verschillende categorieën dieren, zowel wilde dieren als huisdieren en dieren in een boerderij, laboratorium, circus en dierentuin. Volgens de partij hangt dierenwelzijn samen met ecologie.

"De wijze waarop de mens dieren gebruikt, vormt de grootste bedreiging voor de ecologie van de aarde."

Marianne Thieme (2012)

Hoewel Marianne Thieme al vanaf het begin lijsttrekker is, lukt het de partij in de eerste jaren na de oprichting niet om een zetel te halen in de Tweede Kamer, Eerste Kamer of het Europees Parlement. Pas in 2006 slaagt de PvdD er in om met twee zetels in de Tweede Kamer te komen. Met dank aan Bekende Nederlanders, zoals schrijver Maarten ’t Hart, die als lijstduwers Een lijstduwer is een verkiezingskandidaat die bewust op een lage, vrijwel onverkiesbare plek op de kandidatenlijst gaat staan. Een lijstduwer is vaak een bekende Nederlander uit kunst, cultuur, sport, wetenschap, politiek of televisiewereld. De verwachting is dat hij of zij veel stemmen zal trekken voor de desbetreffende politieke partij. fungeren. Andere (latere) aansprekende lijstduwers zijn schrijversechtpaar A.F.Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, actrices Georgina Verbaan en Babette van Veen en zanger Dinand Woesthoff.

"De entree van Marianne Thieme en Esther Ouwehand in de Tweede Kamer is niet onopgemerkt voorbij gegaan."

De PvdD telt veel vrouwen: Begin 2019 zijn zes van de negen vertegenwoordigers die namens de partij in de Tweede en Eerste Kamer en het Europees parlement zitting hebben, vrouw. Ook de voorzitter van de partij was tot voor kort een vrouw: Floriske van Leeuwen. Bij de lijsttrekkersdebatten rondom de landelijke verkiezingen in 2017 is Thieme zelfs de enige vrouwelijke lijsttrekker, een positie die haar niet slecht uitkomt. Want als vrouw tussen de mannen genereert ze veel media-aandacht.

Wie is Marianne Thieme?

Die Thieme (1972) zou wel van het type zijn “dat truitjes breidt voor zielige duiven,” schrijft de NOS in een portret over haar. Dat beeld ontkrachten ze ook meteen weer, want de relatief jonge lijsttrekker blijkt een fel en kundig debater, geen zijige dierenwelzijnsactivist met vage standpunten. Een aantrekkelijke dertiger in modieuze fair trade-jurken en pakken, een aansprekend boegbeeld.

Deel alinea

En de partij blijkt behoorlijk concreet, getuige de vele Kamervragen en moties waar de Dierenpartijleden elk parlementaire debat mee larderen dan wel bombarderen. Dieren zijn net als mensen levende wezens met bewustzijn en gevoel. Dieren hebben daarom het morele recht op een respectvolle behandeling door mensen. Ze werpt prikkelende kwesties op. Moet er geen verbod komen op de jacht? Zijn dierentuinen niet een vorm van dierenmishandeling? Waarom worden megastallen niet verboden?

Thieme voelt goed aan hoe ze actie moet voeren. Een opvallende actie is de vegetarische Buitenhofbarbecue, waarvan Thieme namens Wakker Dier een van de medeorganisatoren is voor ze in de Tweede Kamer komt. Deze vleesloze barbecue als begin van het zomerreces is er voor het eerst in 2005 en is het groene antwoord op de traditionele, met worsten, hamburgers en kippenpoten gevulde barbecue voor de Kamerleden georganiseerd door het Productschap voor Vee en Vlees. De vega-barbecue wordt op dezelfde dag georganiseerd op het Plein voor de Tweede Kamer. Een duidelijk protest tegen de kiloknaller-barbecue een paar meter verderop in de tuin van de Tweede Kamer.

De aanwezigen op de vega-bbq over het functioneren van de PvdD en de alternatieve barbecue.

Een geoefend campaigner is Thieme anno 2017: vanaf de oprichting is ze lijsttrekker voor de Partij voor de Dieren. Dit betekent dat ze in 2003, 2006, 2010, 2012 en 2017 meedoet aan de Tweede Kamerverkiezingen. Sinds 2006 is zij fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, in dat jaar maken Marianne Thieme en Esther Ouwehand dus hun entree in de Tweede Kamer. Haar interesse voor dierenwelzijn is terug te lezen in haar cv: eerder werkt ze voor Wakker Dier en Bont voor Dieren. Ze studeert Franse taal, cultuur en filosofie aan de Sorbonne Universiteit in Parijs en bestuursrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. 

Esther Ouwehand en Marianne Thieme tijdens het debat over water- en hagelschade.

Ze voelt haarfijn aan hoe ze de standpunten en voorstellen van haar partij voor het voetlicht moet brengen en is veel gevraagde gast in radio- en televisieprogramma’s, en in magazines en kranten. Populair, maar ook drammerig en soms omstreden. Bijvoorbeeld als er bij de verkiezingen in 2010 een strijd uitbreekt tussen Thieme en de nummer twee op de lijst, Esther Ouwehand. Thieme zet haar niet meer op de kandidatenlijst, tot onvrede van Ouwehand. De media speculeren over een catfight, voor de camera’s echter doen beide politici er het zwijgen toe.

De afdelingen van de PvdD hebben de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen stopgezet omdat Esther Ouwehand niet op de (concept)kandidatenlijst staat. De moeilijke relatie tussen de fractievoorzitster Thieme en Ouwehand blijkt hieraan ten grondslag te liggen. 

De partij sluit de gelederen, het congres van de partij is besloten. Het resulteert in tóch de tweede plek op de lijst voor Ouwehand, beslist door het congres. Een ongemakkelijke persconferentie volgt:

"Het lijkt wel of het niet meer om dieren gaat maar over mensen de afgelopen periode."

Ook de geloofsovertuiging van Thieme en van senator Niko Koffeman leidt tot intern gedoe in de partij. Beiden zijn zevendedagsadventist: een steil, protestants kerkgenootschap. Lijstduwer Maarten ’t Hart noemt in 2007 de stroming ‘een religieuze sekte’ en vindt het slecht voor het imago van de partij dat twee van de gezichtsbepalende PvdD-politici actief zevendedagsadventist zijn. Thieme en Koffeman trekken zich er weinig van aan en vinden dat geloofsovertuiging en partijstandpunten niet botsen met elkaar. ’t Hart bindt uiteindelijk in.

"Ik snap wel dat mensen willen weten of het eens sekte is, maar het blijft niet uitmaken. Ook al geloof ik in kabouters."

Wie is de vijand?

De bio-industrie, boeren die aan intensieve veehouderij doen, jagers en vaak ook de minister van Landbouw en Natuurbeheer zijn de vijanden waar de Partij voor de Dieren zijn pijlen op richt. In 2006 is ook CDA-minister Gerda Verburg (die van de ‘niet-duurzame boerenlobbypartij’, zoals de PvdD het formuleert) doelwit van plaagstootjes en van vele Kamervragen.

Thieme vraagt in 2010 een spoeddebat aan over de glossy Gerda, het eenmalige magazine dat de minister uitbracht over zichzelf en haar beleid. Op initiatief van Thieme en Ouwehand debatteert de Tweede Kamer over onderwerpen waar het eerder mondjesmaat of niet over ging, zoals over de bouw van megastallen, de onwenselijke omstandigheden van vee- en diertransporten. Ze vinden wisselende partners aan hun zijde, zoals dierenvriend Dion Graus van de PVV, maar ook meer voor de hand liggende bondgenoten als GroenLinks.

Is de PvdD nog altijd alleen een dierenpartij?

De PvdD wordt inmiddels ook serieus genomen op andere thema’s dan alleen dierenwelzijn, en heeft zelf ook gekozen voor verbreding. Op het gebied van duurzaamheid, zorg, wonen of onderwijs doet de partij eigen voorstellen en sluit ze coalities met andere politieke partijen. Zo ondertekent de PvdD in 2013 een motie van wantrouwen van de SP over het beleid van staatssecretaris Teeven in de zaak-DolmatovDit is de affaire uit 2013, waarin op 17 januari 2013 de Russische asielzoeker Aleskandr Dolmatov zelfmoord pleegde in het detentiecentrum in Roterdam. De Inspectie voor Veiligheid en Justitie betoogde dat in de zaak van Dolmatov veel fouten zijn gemaakt. Staatsecretaris Fred Teeven van Asiel moest verantwoording afleggen aan de Tweede Kamer over de zelfmoord. Een derde van de Kamer wilde niet met de staatssecretaris verder. CDA, D66, GroenLinks, ChristenUnie en de Partij voor de Dieren steunden de motie van wantrouwen die was ingediend door de SP. .

Met welk thema ontketende de partij een grote discussie?

Met de discussie over de diervriendelijkheid (beter gezegd: de dieronvriendelijkheid) van ritueel slachten, wat zowel moslims als Joden op de kast joeg. Zij laten hun halal c.q. koosjere vlees slachten via een eigen ritueel, waarbij zonder verdoving de keel van de kip, het rund of de koe wordt doorgesneden tot deze doodbloedt. Rabbijnen en imams trekken voor een keer gebroederlijk op om de parlementariërs te overtuigen van de religieuze noodzaak van ritueel geslacht vlees. In 2008 dient Thieme een initiatiefwetsvoorstel in over een verplichte verdoving bij ritueel slachten. Dit wetsvoorstel werd in 2011 door de Tweede Kamer aangenomen, maar in 2012 door de Eerste Kamer met 51 tegen 21 stemmen verworpen. En daarmee is dit onderwerp van de baan, een grote tegenslag voor de PvdD.

De Eerste Kamer is niet akkoord gegaan met het wetsvoorstel dat onverdoofd ritueel slachten van dieren verbiedt. 

Deel alinea

Bij de verkiezingen van 15 maart 2017 opent het verkiezingsprogramma van de PvdD niet met dierenwelzijn, maar met het milieu. Het 'Plan B' van de PvdD is nodig omdat er geen 'Aarde B' bestaat, schrijft de partij. Om de enige planeet die voor ons beschikbaar is leefbaar te houden, wil de PvdD de economie drastisch vergroenen en 'onthaasten'. Allerhande onduurzaam gedrag wordt beboet of belast. Banken en multinationals worden ‘de roofdieren’ van het huidige stelsel genoemd en zij moeten worden aangepakt. De werkweek moet korter worden en een basisinkomen moet worden ingevoerd. De partij verbreedt kortom, maar dierenrechten blijven hoog in het vaandel staan.

"En voorts ben ik van mening dat er een einde moet komen aan de bio-industrie."

Vanaf de oprichting in 2006 telt de fractie twee leden, hetzelfde zetelaantal haalt de PvdD bij de verkiezingen in 2010 en 2012. De club van Thieme & Co. is niet onomstreden, maar heeft na zeventien jaar zijn plek veroverd in het Nederlandse, politieke landschap. De partij heeft drie zetels in de Eerste Kamer en een in het Europees parlement. Ook is het vertegenwoordigd in 12 provincies. En de meer dan verdubbeling van hun zetelaantal in 2017 (van twee naar vijf zetels) laat zien dat de one issue-partij gewaardeerd wordt en zichtbaar is gebleken. Maar onenigheid over de koers is er ook. Tweede Kamerlid Femke Merel van Kooten stapt juli 2019 onverwachts uit de fractie en gaat als eenmanspartij verder. Zij vindt dat de partij zich moet verbreden. Het partijbestuur royeert in oktober van dat jaar partijvoorzitter Sebastiaan Wolswinkel omdat hij met zijn roep om meer discussie in de partij de PvdD in de media zou beschadigen en bestuursbesluiten zou negeren. Oprichter Thieme beseft eerder dat niet voor iedereen duidelijk zou kunnen zijn dat de partij breder is dan alleen dierenwelzijn. Hierover zegt ze het volgende.

"Onze naam is voor sommigen een drempel, daar zijn we ons van bewust."

Marianne Thieme

 Lijsttrekker Marianne Thieme samen met vier kandidaten tijdens de verkiezingsuitslag na afloop van de Tweede Kamerverkiezingen.

In het kort

  • Op 28 oktober 2002 wordt de Partij voor de Dieren opgericht: de partij die opkomt voor de belangen van dieren. Kernpunt van de partij is de overtuiging dat de rechten van dieren verankerd moeten worden in de Grondwet.

  • Tegenwoordig wordt de PvdD ook serieus genomen op andere thema’s op het gebied van duurzaamheid, zorg, wonen en onderwijs.

  • Marianne Thieme, de relatief jonge lijsttrekker, blijkt een fel en kundig debater en geen zijige dierenwelzijnsactivist met vage standpunten. Sinds 2006 is zij fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren en haar liefde voor dieren blijkt wel uit haar werkervaring bij o.a. Wakker Dier en Bont voor Dieren.

  • In 2006 slaagt de PvdD er in om met twee zetels in de Tweede Kamer te komen. Na zeventien jaar heeft zij haar plek veroverd in het Nederlandse, politieke landschap en het zetelaantal (vijf) na de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 laat zien dat de partij gewaardeerd wordt.

Deel dit venster

collection

Politieke partijen

Dit venster maakt deel uit van een serie over de politieke partijen van Nederland. Lees en kijk alles over de geschiedenis, de standpunten en de kopstukken van alle partijen die in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn.